Het kan oneerlijk voelen dat sommige vrouwen zich tijdens hun hele zwangerschap geweldig voelen, terwijl anderen van de bevruchting tot de bevalling met hun hoofd boven het toilet hangen. Het effect van de hormonale veranderingen tijdens de zwangerschap is voor sommige vrouwen veel erger dan voor andere. Misschien is dit wat makkelijker te accepteren als je de betekenis van hormonen begrijpt?

Als het gaat om hoe je je voelt tijdens de zwangerschap, denken velen vooral aan de lichamelijke gevolgen van de groeiende buik. Het is makkelijk om te vergeten dat er ook enorme hormonale veranderingen zijn die het gedrag op veel verschillende niveaus beïnvloeden! Wat zijn de functies van de verschillende zwangerschapshormonen in het lichaam?

Het hormoon HCG – wat is dat?
HCG, of humaan choriongonadotrofine zoals het eigenlijk heet, stimuleert en verhoogt de productie van de hormonen oestrogeen en progesteron. Samen zorgen deze drie hormonen ervoor dat de zwangerschap behouden blijft. De HCG-niveaus stijgen heel snel in het begin van de zwangerschap en zijn het hormoon dat zichtbaar is in een zwangerschapstest. Aangezien het hormoon HCG in eerste instantie wordt geproduceerd door het embryo, is de kans dat een zwangerschapstest fout zou zijn dus minimaal! Door de snelle toename van HCG samen met oestrogeen en progesteron, is het gebruikelijk om tijdens de eerste weken van de zwangerschap last te hebben van aanzienlijke vermoeidheid en misselijkheid.

Verhoogde niveaus van oestrogeen
Het oestrogeengehalte wordt verhoogd om de baarmoeder en de placenta te helpen groeien, maar ook om het baarmoederslijmvlies dikker te maken. Hierdoor kan de bevruchte eicel groeien en in de baarmoeder blijven! Oestrogeen is vervolgens nodig voor de groei van de foetus, dus het is een heel belangrijk hormoon voor iedereen die zwanger is (of wil worden).

Wanneer de oestrogeenspiegel stijgt, hebben zwangere vrouwen daar ieder andere gevolgen van. Terwijl sommige vrouwen het goed doen, doen andere dat niet. Stemmingswisselingen en misselijkheid komen vaak voor. Dit komt gewoon omdat mensen unieke individuen zijn die totaal verschillend reageren op hormonen! Onze levensstijl heeft ook invloed op het oestrogeen in ons lichaam, zoals dieet, lichaamsbeweging, stress en slaap.

Progesteron kan je doen stralen (en je ook maagproblemen geven..)
Het hormoon progesteron helpt om het baarmoederslijmvlies dikker te maken en verzacht de baarmoeder zodat deze kan uitrekken en groeien. Samen met oestrogeen is progesteron deels verantwoordelijk voor de gloed die veel zwangere vrouwen in deze periode op hun huid krijgen, wat meestal gewaardeerd wordt als de extra vermoeidheid voelbaar is. Progesteron kan ook invloed hebben op de darmen, waardoor ze langzamer en trager werken en op de stemming van de zwangere vrouw.

Relaxine verzacht het bekken
Relaxine helpt gewrichten en ligamenten zachter te maken tijdens de zwangerschap, waardoor het bekken beweeglijker wordt. Dit is nodig omdat de baby er uiteindelijk uitgedreven moet kunnen worden! In de late zwangerschap helpt relaxine ook om het baarmoederslijmvlies zachter te maken ter voorbereiding op de bevalling. Wanneer relaxine wordt afgescheiden, kun je pijn voelen in je bekken door de toegenomen beweeglijkheid. Als je veel problemen hebt, moet je met je verloskundige en/of een fysiotherapeut praten om de juiste hulp te krijgen. Dan kan er wellicht voor gezorgd worden dat de pijn minder snel erger wordt naarmate de zwangerschap vordert.

Oxytocine – het liefdeshormoon
Oxytocine staat bekend als ons liefdeshormoon omdat het bijdraagt aan een gevoel van welzijn. Tijdens het tweede en derde trimester begint dit hormoon toe te nemen en het is dan verantwoordelijk voor verschillende coole functies in het zwangere lichaam!

Het is goed voor zwangere vrouwen om hun oxytocineniveaus te optimaliseren en dit kan door rust en ontspanning. Dit brengt het lichaam in een zogenaamde parasympathische toestand, wat betekent dat het lichaam maximaal ontspant. Als oxytocine wordt afgescheiden en goed door het lichaam stroomt, voel je je mentaal heel goed, zowel als zwangere vrouw als niet zwangere vrouw. Bij stress komen in plaats daarvan adrenaline en cortisol vrij, wat het effect van oxytocine tegenwerkt.

Oxytocine helpt ook voor weeën tijdens de bevalling en kan worden toegediend als een chemisch bereid medicijn om de weeën te stimuleren, te intensiveren of om de baarmoeder zo nodig te laten samentrekken om te persen.

Oxytocine is niet alleen belangrijk tijdens de zwangerschap, maar ook na de bevalling, wanneer het lichaam en de genitaliën moeten herstellen en genezen. Het lichaam is zo slim dat het vrijkomen van oxytocine het herstellend vermogen van lichaamsweefsels en -cellen vergroot! Daarnaast is oxytocine betrokken bij het vrijkomen van moedermelk tijdens het geven van borstvoeding.

Je kunt de afgifte van oxytocine stimuleren door knuffelen, kussen, strelen en aanraken, maar ook door massage, muziek die je een goed gevoel geeft of activiteiten die je lichaam en geest een rustig en ontspannen gevoel geven.

Prolactine om borstvoeding te bevorderen
Prolactine is een lactatiebevorderend en moedermelkstimulerend hormoon dat wordt aangemaakt tijdens het derde trimester en na de bevalling als de vrouw borstvoeding geeft. Het hormoon wordt geproduceerd in de hersenen en heeft een direct effect op het stimuleren van moedermelk, terwijl oxytocine meer effect heeft op de uitdrijvingsreflex van moedermelk. Dit betekent dat de melk die aanwezig is er ook echt uitkomt als de baby zuigt!

Het prolactineniveau stijgt wanneer de baby aan de borst zuigt. Hoe meer je borstvoeding geeft, hoe meer het hormoon stijgt, wat weer leidt tot een toename van de hoeveelheid moedermelk. Tijdens de nacht is de productie van prolactine het hoogst, dus borstvoeding geven tijdens de eerste uren van de nacht is de beste manier om de hoeveelheid moedermelk te verhogen. Prolactine en oxytocine werken samen en zijn de basis van effectieve borstvoeding.

Afsluitende woorden
Na het lezen van dit artikel heb je hopelijk het een en ander geleerd over hormonen en hun effecten – zowel fysiek als psychologisch. Misschien kan deze kennis je helpen om wat extra vergevingsgezind te zijn voor je lichaam wanneer het op zijn zwaarst is!