In dit artikel krijg je 13 concrete tips van slaapcoach Hanna Bergenkull over het introduceren van nieuwe slaaproutines bij kinderen. Als je het artikel “Als je je verstoorde nachtrust op orde wilt krijgen” nog niet hebt gelezen, raden we je aan dat eerst te doen.

1. Denk na over hoe je kind verschillende emoties uit

Als ouder is het gemakkelijk om elke negatieve emotie van je kind te interpreteren als “verdrietig huilen”. Feit is echter dat kinderen ouder dan 6 maanden verschillende vormen van ontevredenheid op verschillende manieren uiten.

• Verdrietig – je kind huilt en is verdrietig omdat zij of hij moe of ziek is.
• Ontevreden – komt in verschillende vormen, bv. chagrijnig, zeuren en boos.
• Woedend boos – “Ik wil niet!”

2: Leren luisteren, interpreteren en reageren op verschillende manieren

Als je kind verdrietig is, vraag je dan af “moet ik nu iets doen of kan ik wachten en kijken of hij of zij dit gevoel op eigen kracht kan overwinnen?”. Ouder zijn is een afwisseling van helpen en wachten met helpen/het op te lossen. Als je de slaap wilt verbeteren, moet je afwisselend helpen/ondersteunen/afleiden en afwachten of het kind zelf uit het gevoel van ontevredenheid kan komen. Als je kind huilt, moet je handelen en je kind troosten.

3: Mogen alle gevoelens er zijn?

Leven betekent emoties voelen en uiten. Bewust oefenen in het luisteren naar en interpreteren van de signalen van onze kinderen opent de mogelijkheid om afwisselend te beschermen, te helpen en af te wachten, en het kind toe te staan kleine uitdagingen zelf aan te gaan.

We zullen blijven beschermen en helpen. We zullen blijven troosten en verzorgen. We moeten onze kinderen echter ook de tijd geven om dingen zelf uit te proberen, zelfs als dit betekent dat ze van tijd tot tijd op verschillende manieren hun ontevredenheid uiten.

4: Controleer of je kind volledig gezond is

Voordat je besluit om nieuwe slaaproutines in te voeren, moet je zeker weten dat er geen fysieke belemmeringen zijn, zoals allergieën, oor-, neus- en keelproblemen (bv. apneu), reflux, enz.

5: Pikdonkere slaapkamer ’s nachts

Omdat licht, zowel daglicht als licht van lampen, signalen naar de hersenen stuurt om de productie van melatonine (dat ons moe maakt) te verminderen, moeten kinderen met een verstoorde slaap of die ’s ochtends te vroeg wakker worden in een pikdonkere slaapkamer slapen (tot de leeftijd van iets meer dan 2 jaar).

Kinderen ouder dan 2 jaar beginnen te beseffen dat er gevaren op de loer kunnen liggen in het donker en kunnen licht nodig hebben om zich te oriënteren in de slaapkamer. Een goed idee is om al het daglicht buiten te sluiten en de slaapkamerdeur op een kier te zetten, een opening van ½ cm is voldoende, en ergens buiten de slaapkamer schijnt een schemerlamp.

6: Bepaal de begindatum

Pak de kalender erbij en kijk welke periode geschikt is om nieuwe routines in te voeren. Het invoeren van nieuwe routines kost tijd en ik raad je aan om je twee weken lang op de verandering te concentreren. Je zult binnen 2-6 dagen een verbetering in de slaap zien.

Als je binnen een week geen verandering ziet, zijn er misschien enkele aspecten die je nog nader moet bekijken en is het verstandig om even een pauze in te lassen, informatie te zoeken en na te denken, en daarna eventueel verder te gaan met de aanpassing.

7: Gebruik voedsel- en slaapklok

Het volgen van een duidelijk, aan de leeftijd aangepast slaapschema is een belangrijk onderdeel om slecht slapen onder controle te krijgen. Vaste voedings- en slaaptijden beïnvloeden het dag-nachtritme zodat je kind genoeg, en ook niet te veel, honger heeft wanneer het tijd is om te eten en precies genoeg slaap heeft wanneer het bedtijd is.

Neem ook dagelijkse activiteiten buiten op in het schema, bij voorkeur 1 uur ’s ochtends en ’s middags. Daglicht en lichaamsbeweging hebben een positieve invloed op het dag-nachtritme en de slaap.

8: Fysieke aanraking – belangrijk bij het introduceren van nieuwe routines

Masseren, in je armen dragen, over de rug kriebelen of zachtjes over het hoofd strijken zijn voorbeelden van fysieke aanraking. Wat het beste is voor je kind hangt af van zijn of haar persoonlijkheid en leeftijd. De fysieke aanraking kan je kind uit de verdrietige gevoelens of gevoelens van ontevredenheid helpen en is belangrijk bij het introduceren van nieuwe routines.

9: Vertrek wanneer je kind weet dat je vertrekt

Pedagogen op kinderdagverblijvenwijzen ouders erop dat we afscheid moeten nemen als we ons kind achterlaten – zelfs als dat sterke emoties oproept. Door je kind ervan bewust te maken dat je weggaat, krijgt het een groter gevoel van controle en vanuit die controle groeit de veiligheid. De verlatingsangst vermindert, het zelfvertrouwen groeit en er ontstaat gemoedsrust.

Probeer de slaapkamer te verlaten voordat je kind in slaap valt. Vertel dat je weggaat door bijvoorbeeld herhaaldelijk te zeggen: “slaap lekker – tot morgen”.

10: Jouw stem – een brug tussen jou en je kind

Zeg altijd dat je de slaapkamer verlaat en maak je kind duidelijk dat je weggaat. Gebruik je stem als een mantra en herhaal hetzelfde een paar keer achter elkaar. Wees dan stil en luister naar hoe je kind reageert. Na een tijdje, als je denkt dat het nodig is, kun je haar of hem eraan herinneren dat je nog steeds vlak buiten de slaapkamer bent.

11: Wisselwerking tussen fysieke aanraking en je stem

Tijdens de eerste week (en vooral tijdens de eerste 2-4 dagen) van de introductie van de nieuwe slaaproutines, is het heel belangrijk om, waar nodig, flexibel en vrolijk naar je kind toe te gaan en hem/haar te helpen bij de slaap.

Naast het werken met fysieke aanraking kun je ook werken met je stem. Probeer fysieke aanrakingen geleidelijk te verminderen en laat je stem steeds meer de overhand nemen.

12: Geduld

Oude gewoonten vervangen door nieuwe kost tijd en vereist zowel vastberadenheid als geduld. Veel gezinnen nemen contact met me op en vertellen me dat ze een zeer positieve ontwikkeling hebben doorgemaakt, maar dat het ’s nachts wakker worden en opnieuw moeten gaan slapen is toegenomen. Probeer geduldig te zijn en als je gevoel juist is, is mijn advies om door te gaan met de nieuwe routines die je hebt geïntroduceerd.

13: Zoek manieren om het stressniveau te verlagen

Als je manieren vindt om jezelf te helpen stress en angst te verminderen, kun je beter slapen. Een relatief eenvoudige manier is om elke dag wat tijd te besteden aan het oefenen van bewust ademhalen.

Het maakt niet uit hoe je het doet, maar ik wil je echt aanmoedigen om elke dag een moment voor jezelf te nemen – en als je daar een keer geen tijd voor hebt gehad, accepteer dan dat je dat moment niet hebt gekregen. Morgen een nieuwe kans (of overmorgen…)

Hanna is slaapcoach, Zij heeft een boek voor kinderen over slapen geschreven en is oprichter van de Slaapschool.